این کتاب، پس از تعریف ساده، کوتاه و گویا در خصوص مسائل تعلیم و تربیت و جایگاه آن در فرهنگ تربیتی، به بعد انسان‌شناختی مسئله می‌پردازد و نظام تربیتی اسلام را با نظام‌های شرق و غرب مقایسه می‌کند. در این کتاب، دو روش آموزش، یکی طریق عادت‌دادن و یکی طریق تربیتی، ارائه شده است. هدف‌های تربیتی اسلام نیز که به استنادات قرآنی و روایی، مخصوصا از نهج البلاغه آمده، بخش چشمگیری از این کتاب است. در پایان این اثر، نظام تربیتی و آموزشی در مدارس، دانشگاه‌ها، حوزه‌ها به طور خلاصه ارائه شده و گاهی نقاط قوت و ضعف آن نیز مطرح شده است.